Zdrowie
Herbata zawiera antyoksydanty, które chronią organizm przed wolnymi rodnikami i teinę, która pomaga przezwyciężyć zmęczenie.
Herbata jest ważnym składnikiem Twojej codziennej diety. Zrównoważona i zróżnicowana dieta oraz regularna aktywność fizyczna są istotnymi elementami zdrowego trybu życia.
Dr n. med. Agnieszka Jarosz, INSTYTUT ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA
Herbata przez starożytnych Greków nazywana była „liściem bożym”, Ludwik IV stosował ją na bóle głowy, w Japonii ok. 1200 roku stała się elementem kultu o zabarwieniu mistyczno-religijym. Na Starym Kontynencie herbata ze względu na wysoką cenę stała się napojem ludzi z wyższych sfer, a obecnie herbata jest najpopularniejszym napojem, traktowanym często jako napój zdrowotny.
Już w czasach starożytnych w Azji wierzono, że herbata pomaga zachować zdrowie i posiada właściwości lecznicze. W latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia naukowcy zauważyli, że Japończycy, którzy piją duże ilości zielonej herbaty rzadziej chorują na choroby nowotworowe. W związku z tym zaczęto prowadzić intensywne badania w celu sprawdzenia czy herbata istotnie ma właściwości antynowotworowe. Okazało się, że herbata zawiera polifenole, do których należą flawonoidy, a które mają działanie antyoksydacyjne. Antyoksydanty (przeciwutleniacze) pomagają chronić organizm przed uszkodzeniem przez wolne rodniki. W związku z tym odgrywają istotną rolę w profilaktyce chorób związanych z nadmiernym powstawaniem wolnych rodników, takich jak choroby układu krążenia i choroby nowotworowe, a także procesami starzenia się organizmu. W herbacie większość flawonoidów stanowią związki zwane katechinami, będącymi najsilniejszymi naturalnymi antyoksydantami. Przypisuje się im także działanie przeciwzapalne. Związki te wykazują również działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Dzięki temu, że herbata zielona nie jest poddawana fermentacji znajduje się w niej znacznie więcej katechin niż w herbacie czarnej.
Herbata zawiera także kofeinę, która działa pobudzająco na układ nerwowy usuwając senność i zmęczenie, pobudza czynność serca i wentylację płuc, dzięki rozszerzeniu naczyń krwionośnych w mózgu, narządach i mięśniach. Kofeina i jej metabolity zwiększają wydzielanie neuroprzekaźników i hormonów np. serotoniny, adrenaliny, co usprawnia procesy myślowe, poprawia nastrój, daje poczucie lepszej sprawności fizycznej i psychicznej. Orzeźwiające działanie herbaty osiąga się przy odpowiednio krótkim okresie parzenia. W pierwszych 3 minutach parzenia do naparu przechodzą prawie wszystkie alkaloidy, a w kolejnych minutach polifenole i garbniki. Garbniki głównie kształtują smak i aromat herbaty nadając specyficzny gorzkawy smak. Orzeźwiające działanie herbaty wynika z zawartości wszystkich tych związków, ale największy udział mają alkaloidy, czyli: kofeina i jej metabolity, teobromina, i teofilina.
Napar z herbaty stosuje się również przy zaburzeniach trawienia, zatruciach i biegunkach. Wpływa na wydzielanie soków i enzymów trawiennych.
Herbata zielona otrzymywana jest z tych samych drzew herbacianych co herbata czarna. Inny jest natomiast cykl produkcyjny. Uzyskuje się ją przez wysuszenie świeżych liści poddanych wcześniej podgrzaniu na parze wodnej. Parowanie ma na celu utrwalenie barwy (herbata zielona ma oliwkowo-zieloną barwę) i zniszczenie zawartych w liściach enzymów, aby zapobiec fermentacji. Po odparowaniu wody herbata zostaje zwinięta i wysuszona.
Najwyższej jakości herbata zielona ma jasnozielone, pistacjowe liście ze złocistym odcieniem.
Napar z zielonej herbaty ma kolor zielono- żółty lub słomkowy. Również różni się znacznie smakiem od herbaty czarnej: ma cierpki, a w dużym stężeniu nawet ostry smak. Charakteryzuje się ona grubymi i długimi liśćmi i po zaparzeniu daje jasno zielony napar. Na jakość naparu herbacianego wpływa nie tylko gatunek herbaty, ale również sposób jej zaparzenia. Herbatę zieloną chińską zalewamy wodą o temperaturze 70-80°C, a japońską 60—70°C. Nigdy nie zalewamy jej wrzątkiem! Czas parzenia powinien wynosić od 2 do 3 minut. W miarę przedłużania czasu parzenia garbniki przechodzą w nadmiarze do naparu co powoduje zwiększenie cierpkości. Aby tego uniknąć czas parzenia nie powinien przekraczać pięciu minut.
Herbata czarna stanowi ponad 90% światowej produkcji herbaty. Uzyskuje się ją dzięki procesowi całkowitej fermentacji nadającemu specyficzną intensywną barwę, smak i aromat. W zależności od regionu produkcji są duże różnice w metodach produkcji. Zawsze są jednak cztery podstawowe etapy: więdnięcie, zwijanie, fermentowanie i suszenie. Liście do więdnięcia są rozkładane w cieniu, tak długo aż będą miękkie a przy zwijaniu nie pękają. Następnie są zwijane i rozkładane w wilgotnym powietrzu. Sfermentowane liście są poddawane paleniu, co nadaje im czarny kolor i aromat herbaty, którą pijemy.
Herbatę czarną parzy się zalewając wrzątkiem i zostawiając pod przykryciem przez 2,5-3 minuty.
Herbata czerwona (oolong) zwana półfermentowaną produkowana jest głównie w Chinach i na Taiwanie. Proces fermentacji trwa krócej od fermentacji herbaty czarnej. Podczas produkcji liście tej herbaty nigdy nie są łamane i od razu po zerwaniu poddawane obróbce. Charakterystyczne dla tej odmiany herbaty jest czerwony odcień na brzegach i koniuszkach listków. Mają intensywny, trochę korzenny aromat i zapach. Ponadto charakteryzują się wysoką ekstraktywnością i dużą zawartością taniny. Zaletą tej herbaty jest większa trwałość podczas przechowywania. Odmiana lekko sfermentowanej herbaty czerwonej jest puszong, używany często jako baza herbat aromatyzowanych.
Herbata biała powstaje z młodych pąków zbieranych wczesną wiosną. Jej produkcja jest oparta o tradycyjne, rygorystycznie przestrzegane metody. Więdnięcie i suszenie odbywa się w sposób naturalny, dzięki czemu uzyskuje się odpowiedni smak i aromat. Napar jest jaśniejszy niż w przypadku herbaty zielonej. Natomiast zawiera ona najwięcej kofeiny, co sprawia, że ma silne właściwości pobudzające i orzeźwiające. Jest to najdroższy rodzaj herbaty.
Bibliografia:
1.Syed DN, Suh Y, Afaq F, Mukhtar H. Dietary agents for chemoprevention of prostate cancer. Cancer Lett. 2008 ,3;
2.Gupta S, Ahmad N, Mukhtar H.Prostate cancer chemoprevention by green tea.Semin Urol Oncol. 1999 May;17(2):70-6.
3. Samson-Villeger S, Guyonnet D, Blachon JL, Rawlings AV, Lassel T.Consumption of functional fermented milk containing borage oil, green tea and vitamin E enhances skin barrier function.Exp Dermatol. 2008, 233(4):427-33.
4. Park H, Jang CH, Cho YB, Choi CH.Antibacterial effect of tea-tree oil on methicillin-resistant Staphylococcus aureus biofilm formation of the tympanostomy tube: an in vitro study. 2007,21(6):1027-30.
5. R. Wierzejska, M. Jarosz. Kawa, herbata a zdrowie.2004, Warszawa.
