Słowniczek
Hebata assamska (Camellia assamica)
Nazywana także indyjską, występuje na południu Himalajów w indyjskiej prowincji Asam. Jest wysokim drzewem dorastającym do 15-18 m wysokości, o długich do 15-30 cm liściach. Herbata tej odmiany na plantacjach uprawiana jest w postaci krzewów do 1 m wysokości.
Herbaciane giełdy
Pierwsza herbaciana giełda powstała w Londynie 11 marca 1679 roku, gdzie organizowano licytacje chińskiej herbaty. W 1861 roku odbyły się pierwsze licytacje w Kalkucie, a następnie w 1883 roku w Kolombo na Sri Lance oraz 1949 roku w Chittagong w Indiach i w 1957 roku w Afryce.
Herbaciane ogrody
Miejsca występowania drzew lub krzewów Camellia oraz ich plantacje. Na całym obszarze ogrodów może znajdować się nawet kilkadziesiąt plantacji o różnych nazwach. Najbardziej znane ogrody na Sri Lance (Cejlonie) to: Uva, Dimbula i Nuwara Eliya. W Afryce rejonami produkującymi duże ilości herbaty są: Afryka Południowa, Kenia, Malawi, Mozambik, Uganda i Zimbabwe. W Chinach najstarsze i najbardziej znane ogrody herbaciane to: Yunnan, Keemum, Congou, Hunan, Schechwan. Do tych ogrodów można również zaliczyć Tajwan. W Indonezji Jawa i Sumatra. W Japonii do najbardziej znanych ogrodów herbacianych zalicza się: Shizoukę, Kyushu oraz Sikoku.
Herbaciane pawilony
Wzorowane na pawilonach chińskich i japońskich. Pierwsze powstawały w XVIII wieku we Francji i Prusach. Do najokazalszych należą: Pawilon de Luneville (Lotaryngia – Francja) i „Herbaciarnia chińska” w Sans Souci w Poczdamie, którą stworzono w latach 1744-47.
Herbaciane regaty
Wyścigi herbacianych kliprów o pierwszeństwo w dostawie „świeżej” herbaty z Chin do Anglii odbywajace się w latach 1860-71.
Herbaciane szkoły
W historii Chin powstały i rozwinęły się trzy szkoły herbaty. Były one związane z panującymi dynastiami. Każda z tych szkół używała inaczej przygotowanych i zaparzanych liści herbaty. Hebaciana Szkoła Tang (618 - 906), nazywana klasyczną, związana była z panowaniem dynastii Tang. Herbaciana Szkoła Sung (960 - 1127), określana romantyczną, związana była z panowaniem dynastii Sung. Za jej czasów popularną stała się herbata zielona. Jej suche liściekruszono i zaparzano, ubijając na pianę bambusowa trzepaczką. Napar wyglądał niczym zupa szpinakowa i podobnie smakował. Herbaciana Szkoła Ming (1368 - 1644), związana z okresem panowania dynastii Ming. Za jej czasów zalewano wrzątkiem całe liście herbaty.
Herbaciarnie
Zwyczaj picia herbaty poza domem powstał w Chinach. Od VII w. herbatę można było nabyć w zajazdach, mieszczących się na szlakach handlowych. Znane były spotkania, na których goście mieli okazję degustować najrozmaitsze rodzaje herbat. Prawdziwe herbaciarnie powstały jednak za czasów dynastii Song, kiedy to powstały bardzo bogato urządzone pomieszczenia służące za pijalnie herbaty, w których podawano klientom napary o wyszukanych nazwach i smakach. Rozkwit picia herbat w specjalnie przygotowanych miejscach przypadł na XVIII w., gdy Chinami rządził Quina - long. To właśnie za jego panowania np. w samym mieście Nankin działało ponad 100 herbaciarni. W Japonii zwyczaj picia herbaty przerodził się w sztukę a herbaciarnie nazywano pawilonami herbacianymi, które stworzono już w XVI w., w zaprojektowanych do tego celu ogrodach.\r\nW Europie zwyczaj picia herbaty rozkwitł w Anglii i właśnie tutaj był najbardziej pielęgnowany a pierwsza herbaciarnia została otworzona na początku XVIII w. To właśnie w Anglii został wymyślony zwyczaj picia herbaty o piątej, który wpisał się na dobre do angielskiej tradycji i kultury. \r\n
Herbata
Zielony krzew z rodzaju Camelia, występuje zasadniczo w dwóch odmianach: chińskiej i assamskiej, oraz jako mieszanki. Krzewy herbaciane można uprawiać w warunkach, gdzie temperatury wahają się w granicach 10-30 C, opady 2-2,5 m rocznie i na wysokości od 350 do 2450 m n.p.m. Najlepsze herbaty pochodzą z krzewów uprawianych na wysokości ponad 1200 m n.p.m. Na końcowy smak herbaty i jakość wpływają: klimat, gleba, opady, wysokość n.p.m., a także sposób zbierania liści i ich późniejsza obróbka. Ważne są także właściwe proporcje i sposoby mieszania, pakowania, transportu i magazynowania.
Herbata biała
patrz: Biała herbata.
Herbata cegiełkowa
Herbata zielona, prasowana w cegiełki, łatwa do transportu.
Herbata chińska (Camellia sinensis)
Nazwa wszystkich herbat pochodzących z Chin bez przymiotnikowego określenia rodzaju, jakości i gatunku. Herbata chińska to drzewo niskie, dorastające w naturalnym środowisku do 3-4,5 m, o liściach długich do 5 cm, które można zbierac nawet ze stuletnich drzew. Występuje w Chinach i Tybecie. Uprawiana jest jako krzew do 1,5 m wysokości (w Japonii do 1 m).
Herbata czarna
patrz: Czarna herbata.
Herbata czerwona
patrz: Czerwona herbata.
Herbata ekspresowa
Herbata do szybkiego zaparzania w kubku lub czajniczku, której porcje o określonej wadze znajdują się w torebkach. Wynalazcą herbaty ekspresowej jest nowojorski kupiec Tomas Sullivan, który po raz pierwszy zastosował torebki w roku 1908, wówczas jako małe jedwabne woreczki z próbkami herbat. Dziś większość gatunków dostępnych na rynku herbat sprzedawana jest równocześnie w postaci herbat liściastych i ekspresowych.
Herbata jaśminowa
Herbata zielona lub czarna, również oolong aromatyzowana kwiatami jaśminu. Jedna z najstarszych herbat aromatyzowanych.
Herbata liściasta, ( Leaf Tea )
Herbata, której liście na etapie produkcji nie podlegają ani cięciu, ani rozdrobnieniu na mniejsze kawałki. Herbata ta naciąga po zaparzeniu wolniej niż herbata cięta.
Herbata łamana
Zwana również ciętą (Broken Tea). Duże i grube liście herbaciane są cięciu (broken) na mniejsze kawałki. Herbata łamana o wiele szybciej naciąga i daje mocniejszy napar aniżeli herbata liściowa (leaf). Produkcja herbaty łamanej wynosi ok. 98% światowej.
Herbata mrożona
Odkryto ją w Ameryce, w 1904 r. w Saint Louis w czasie Targów Światowych, dodając do czarnej herbaty listki mięty, a do naparu kostki lodu. Do przygotowania jej wystarczy napełnić szklankę kostkami lodu do 2/3 pełnej wysokości, w czajniku zaparzyć herbatę indyjską lub chińską Keemum, odcedzić, posłodzić do smaku i gorącą zalać kostki lodu. Przed podaniem dodać parę zgniecionych listków świeżej mięty oraz plasterek cytryny.
Herbata oolong
Herbata półfermentowana, produkowana w Chinach i na Tajwanie. Liście do produkcji herbaty oolong nie mogą być zbyt wcześnie zbierane i zaraz po zerwaniu muszą być poddane obróbce. Jej produkcja polega na rozsypaniu liści na stoły i wystawieniu ich na działanie słońca. Gdy nieco podwiędną, zsypuje się je do bambusowych koszy i silnie wytrząsa, aby lekko otrzeć brzegi liści. Gdy liście zżółkną, a brzegi przybiorą barwę lekko rdzawą, ciemniejącą, w miarę jak substancje chemiczne zawarte w uszkodzonych liściach się utleniają, proces utleniania (fermentacji) zatrzymuje się po ok. dwu godzinach przez szybkie "palenie" liści, czyli suszenie ich na patelniach lub w głębokich rondlach. Charakterystyczną cechą wszystkich oolongów jest, że mają zawsze całe liście. Herbaty oolong mają cechy smakowe i zapachowe pośrednie między herbatami zielonymi a czarnymi.
Herbata prasowana
Chińska zielona herbata prasowana w formie cegiełek lub tabliczek z zaznaczonymi liniami podziału na mniejsze części, produkowana w Chinach od 1368 roku.
Herbata rozpuszczalna
Otrzymuje się ją trzema metodami: przez odparowanie, wymrażanie lub filtrowanie. Liście herbaty są najpierw zaparzane, w celu wydobycia z nich wszystkich komponentów, następnie zostają odciśnięte i wyrzucone, a napar podlega dalszej obróbce, w wyniku której otrzymuje się stały, suchy produkt. Herbata rozpuszczalna nie jest jednak w pełni zadowalającym produktem dla prawdziwych smakoszy.
Herbata zielona
patrz: Zielona herbata.
Herbata żółta
patrz: Żółta herbata.
Holenderska Wschodnioindyjska Kompania
Założona w 1602 roku, opanowała część wybrzeża południowej Afryki, Malezję i część Cejlonu. Statki Kompanii docierały do Australii, Tasmanii, Chin i Japonii, przez długie lata kontrolując cały handel herbatą i korzeniami.
Honeybush tea
Podobnie jak herbata Rooibos przyrządzana jest z czerwonokrzewu, lecz jest od niej łagodniejsza i nie zawiera kofeiny. Wąskie, igiełkowate liście z dodatkiem łodyżek, zbiera się wczesną wiosną i tnie na równomierne kawałki. Napar tej herbaty jest żółtoczerwony, o wyraźnie miodowym zapachu.
